Epidemiologie

• - ♂ : ♀ = : 3 ,5 : 1 ¹
• - < 3% van alle claviculafracturen ²
• - In-hospital mortaliteit tot 20% voornamelijkk door geassocieerde ernstige levensbedreigende letsels ³
• - Bloedverlies <250cc, indien mediastinale structuren zijn aangedaan is dit meer

Etiologie

• - Voornamelijk bij high energy trauma en vaak geassocieerde ernstige levensbedreigende letsels ⁴
• - Delay in diagnosis (57%) ⁵

Anatomie

Insertie en Origo van spieren en ligamenten

De clavicula is een S-vormig gebogen, bij volwassene circa 12-15cm lang bot. De naar het sternum gekeerde zijde heeft een zadelvormig gewrichtsvlak, de naar het acromion gekeerde zijde is eerder plat en verticaal georienteerd. De clavicula ligt subcutaan en dient voor het ondersteunen van de arm en het aanhechten van spieren (m. trapezius, m. deltoïdeus) en ligt juist voor de plexus brachialis, a. subclavia en a. axillaris. De epiphysairschijf aan de sternumzijde zorgt voor 80% van de groei en sluit pas op 22-25 jarige leeftijd.

Klinisch beeld

Diagnostiek

Mediale claviculafractuur: Hover over de afbeelding om bevindingen te zien

Classificatie

Type 1: Mediale claviculafractuur
Type 1A1	- Mediaal extra-articulair niet-gedisloceerd
Type 1A2	- Mediaal intra-articulair niet-gedisloceerd
Type 1B1	- Mediaal extra-articulair gedisloceerd
Type 1B2	- Mediaal intra-articulair gedisloceerd

Conservatieve behandeling

• - Vrijwel alle mediale claviculafracturen

• - Functioneel
• - Immobilisatie in sling voor pijnbestrijding gedurende maximaal 3 wk
• - 1ste week rust
• - 2de week oefenen in sling tot 90 -90
• - 3de week oefen in sling o.g.v. de pijn zonder beperkingen, eventueel zonder mitella
• - 4de week en verder sling af

• Poliklinische follow‐up
  Na 1 week	Na 6 weken	Na 3 maanden	Na 6 maanden (op indicatie)
  - Oefeninstructies	- Functiecontrole - Fysiotherapie op indicatie - X-controle	- Op indicatie bij klachten - Functiecontrole - X-clavicula	-

Abductie / Adductie	Anteflexie / Retroflexie	Endo- / exorotatie bij arm naast lichaam met 90° gebogen elleboog met palm omhoog	Anteversie / retroversie bij arm loodrecht in transversale vlak	Endo- / exorotatie bij arm in 90° abductie met 90° gebogen elleboog
180° - 0° - 40°	180° – 0° – 50°	70° – 0° – 60°	160° – 0 °– 50°	70° – 0° – 90°

• - De duur van de botgenezing bedraagt 6‐12 weken.
• - Het functioneel herstel bedraagt 3‐6 maanden.

• - Verwijs patiënten naar een fysiotherapeut indien de range of motion onvoldoende is, ondanks goede oefeninstructies, of indien de patient de oefeninstructies onvoldoende begrijpt.
• - Vermeld in de brief aan de fysiotherapeut duidelijk wat de patient mag (belast/onbelast) en welke oefeningen worden verwacht.

Operatieve behandeling

• - Open fracturen
• - Letsel aan de a. en/of v. subclavia
• - Symptomatische nonunion
• - Naar posterieur verplaatste fracturen met compressie van de mediastinale vaten

• - Plaat en schroefosteosynthese met uncorticale hoekstabiele schroeven in het mediale fragment en bicorticale hoekstabiele schroeven in het laterale fragment ⁵
• - Figure-of-eight hechtingstechniek ⁵
• - Overweeg verwijzing tertiair centrum gezien de zeldzaamheid van het letsel

• Poliklinische follow‐up
  Na 2 weken	Na 6 weken	Na 3 maanden	Na 6 maanden (op indicatie)
  - Hechtingen verwijderen - Oefeninstructies	- X-controle - Functiecontrole - Fysiotherapie op indicatie	- X-controle - Functiecontrole - Fysiotherapie op indicatie - Bepaal beleid tov VOSM	- Op indicatie bij klachten - X-clavicula

Abductie / Adductie	Anteflexie / Retroflexie	Endo- / exorotatie bij arm naast lichaam met 90° gebogen elleboog met palm omhoog	Anteversie / retroversie bij arm loodrecht in transversale vlak	Endo- / exorotatie bij arm in 90° abductie met 90° gebogen elleboog
180° - 0° - 40°	180° – 0° – 50°	70° – 0° – 60°	160° – 0 °– 50°	70° – 0° – 90°

• - De duur van de botgenezing bedraagt 6‐12 weken.
• - Het functioneel herstel bedraagt 3‐6 maanden.

• - Verwijs patiënten naar een fysiotherapeut indien de range of motion onvoldoende is, ondanks goede oefeninstructies, of indien de patient de oefeninstructies onvoldoende begrijpt.
• - Vermeld in de brief aan de fysiotherapeut duidelijk wat de patient mag (belast/onbelast) en welke oefeningen worden verwacht.

Complicaties

Patiëntenvoorlichting

Voorlichtingsfolder Oefeningen Schouder

Fysiotherapie

Verwijzing Fysiotherapie Bovenste Extremiteiten

Coderingen

Referenties

• 1. Salipas A, Kimmel LA, Edwards ER, Rakhra S, Moaveni AK. Natural history of medial clavicle fractures. Injury. 2016 Oct;47(10):2235-2239.
• 2. Khan LA, Bradnock TJ, Scott C, Robinson CM.Fractures of the clavicle.J Bone Joint Surg Am. 2009 Feb;91(2):447-60.
• 3. Throckmorton T, Kuhn JE.Fractures of the medial end of the clavicle. J Shoulder Elbow Surg 2007;16(1):49–54.
• 4. Ferree S, van Laarhoven JJ, Houwert RM, Hietbrink F, Verleisdonk EJ, Leenen LP.Distribution and treatment of clavicular fractures in monotrauma and polytrauma patients.J Trauma Manage Outcomes 2014;8:17.
• 5. Sidhu VS, Hermans D, Duckworth DG.The operative outcomes of displaced medial-end clavicle fractures. J Shoulder Elbow Surg. 2015 Nov;24(11):1728-34.
• 6. Robinson CM (1998) Fractures of the clavicle in the adult. Epidemiology and classification. J Bone Joint Surg Br 80(3):476–484