Algemeen

Incidentie: 8.5 per 100.000 inwoners

Klinische presentatie

Diagnostiek

• Gastroscopie met 4-kwadrantbiopsie
• - Bepaling afstand bovenrand tumor tot de bovenste slokdarmsfincter en tandenrij, lengte tumor, relatie tumor tot Z-lijn en diafragma
• - Zichtbaarheid in retroflexie en eventuele doorgroei in de maag
  
  
• Obligaat stadiëringsonderzoek - na PA-bewezen carcinoom
• - Endoscopische ultrasongrafie (EUS)
           - Infiltratiediepte van tumor (T-status) in de wand te bepalen en eventuele doorgroei in omliggende structuren
           - Detectie van locoregionale lymfeklieren (N-status) en metastasen (M-status)
           - Via dunnenaaldaspiratie kan cytologie worden afgenomen
• - Echografie van de hals met evt. dunne-naald aspiratie om cervicale lymfkliermetastasen vast te stellen
• - CT-thorax/abdomen met oraal en intraveneus contrast (CT coupedikte <5mm)
           - Detectie eventuele afstandsmetastsen op te sporen
  
  
• Op indicatie:
• - Bronchoscopie met brush cytologie indien op beeldvormend onderzoek verdenking is op ingroei in de luchtwegen
• - FDG-PET (fluorodeoxyglucose-positronemmissietomografie) bij T3-T4 oesofaguscarcinomen om afstandmetastasen vast te stellen
• - Skeletscintigrafie bij verdenking ossale metastsen (zeldzaam)
• - Laparoscopie overwegen bij T3-T4 carcinoom van gastro-oesofageale overgang
• - Echografie abdomen indien histologie nodig is van metastase verdacht afwijking

TNM classificatie

T - Primaire tumor Tx Primaire tumor kan niet beoordeeld worden T0 Geen bewijs voor een primaire tumor Tis Hooggradige dysplasie T1a Tumor in lamina propria of lamina muscularis mucosae T1b Tumor in submucosa T2 Tumor in muscularis propria T3 Tumor in adventitia T4a Resectabele tumor met doorgroei in pleura, pericardium of diafragma T4b Niet-resectabele tumor me doorgroei in omliggende weefsel zoals aorta, wervels, trachea etc. N – Regionale lymfeklieren Nx Regionale lymfeklieren kunnen niet worden beoordeeld N0 Geen regionale lymfeklier metastasen N1 Regionale lymfeklier metastasen in 1-2 lymfeklieren N2 Regionale lymfeklier metastasen in 3-6 lymfeklieren N3 Regionale lymfeklier metastasen in 7 of meer lymfeklieren M – Metastasen Mx Metastasen kunnen niet worden beoordeeld M1a Metastasen bij truncus coelicaus bij een distaal oesofaguscarcinoom M1b Metastasen bij truncus coelicaus bij een proximaal oesofaguscarcinoom Metastasen in lever (M1hep) of elders

Behandeling: premaligne afwijkingen en kleine eT1N0M0 tumoren

• Endoscopische follow-up:
• - Indicatie: Overwegen bij hooggradige dysplasie
• - Follow-up: Gastroscopie met 4-kwadrantsbiopsie elke 3 maanden in 1ste jaar, elke 6 maanden in 2de jaar en daarna jaarlijks
• Endoscopische behandeling:
• - Indicatie: Hooggradige dysplasie of vroeg carcinoom in Barret bij solitaire, vlakke afwijking met een maximale diameter van 2-3 cm
• - Behandeling: Endoscopische mucosale resectie (EMR)
• Chirurgische behandeling/resectie:
• - Indicatie: Het niet kunnen verdragen van een EMR, submucosale ingroei of positieve diepe resectieranden van het EMR-preparaat

Behandeling: eT1-3N0-1M0-1a-tumoren

• Chirurgische behandeling:
• Oesofagusresectie met buismaagreconstructie via transthoracale of transhiatale benadering icm preoperatieve chemoradiotherapie (41.4 Gy in combinatie met Carbo/Taxol)
• 
  

  Lokatie	Voorkeur
  Tumoren proximale oesofagus	Gecombineerde abdominale en transthoracale benadering met 2-veldlymfklierdissectie van de abdominale en thoracale lymfklierstations (Ivor Lewis)
  Tumoren distale oesofagus	Lichte voorkeur gecombineerde abdominale en transthoracale resectie met 2-veldlymfklierdissectie
  Tumoren gastro-oesofageale overgang met >50% groei in distale oesofagus of > 50% groei in cardia van de maag	Transhiatale resectie met een beperkte 2-veldlymfklierdissectie van peri-oesofageale en abdominale lymfklieren met pre-operatieve vriescoupe van proximale resectievlak

• 
  Lymfeklierdissecties:
• - 1-velddissectie (alleen de abdominale lymfklieren)
• - 2-velddissectie (abdominale en thoracale lymfklieren)
• - 3-velddissectie (ook cervicale lymfklieren) (niet verricht in Nederland, geen bewijs voor beter prognose)

Behandeling: Niet-chirurgisch in opzet curatieve behandeling

• Verwijzing oncoloog
• 
  Indicatie:
• - Bij technisch of medisch inoperabele patiënten
• - Bij patiënten met een cervicaal gelegen oesofaguscarcinoom

• Behandeling:
• -Chemoradiatie conform RTOG protocollen (50.4 Gy in combinatie met cisplatinum/5-FU in week 1, 4 en 2 kuren na de radiotherapie)
• -Indien patiënten niet in aanmerking komen voor chemoradiotherapie kan radiotherapie alleen gegeven worden

Behandeling: Palliatief

• Verwijzing oncoloog
• 
  Behandelingmogelijkheden passageklachten:
• - Intraluminale radiotherapie (brachytherapie) bij levensverwachting van tenminste 3 maanden
• - Stentplaatsing bij beperktere levensverwachting of een recidief na eerdere behandeling
•  
• Palliatieve resectie is gecontra-indiceerd bij passageklachten
• Bestaande fistel is een contra-indicatie voor brachytherapie

Follow-up

Anamnese:

Mate van welbevinden:	Zit lekker in vel? Moeizaam?
Mate van zelfredzaamheid:	Niet zelfredzaam, beperkt (hulp thuis/mantelzorg), Voldoende, Volledig
Dysfagie:	Zakt het eten? Gevoel dat het in slokdarm blijft hangen?
Reflux:	Hoesten met reflux? Slaapt met elevatie / extra kussens?
Dieet:	Sondevoeding? Nutridrinks? Porties? Alles mogelijk?
Vroege dumping:	10 min tot 1uur na het eten --> Vermoeidheid, veelvuldig gapen, licht gevoel in hoofd tot zweten, trillen, misselijkheid, opgeblazen gevoel, diarree, hevig braken en sterk gevoel van niet-welbevinden
Late dumping:	Hypoglykemie circa 1-3 uur na de maaltijd --> zweten, trillen, slapte, gestoorde concentratie, verwardheid en hongergevoel
Gewicht:	Gewicht in kg
Conditie:	Actieradius, Binnenshuis/buitenshuis?, Sporten?
Werkhervatting:	Voltijd, deeltijd, tijdelijke andere functie, heroriëntering

Tijd post-OK				Hb, ferritine, Vit B12, CEA, Foliumzuur	Lastmeter
		2	weken		Normale post-op controle
		>6	weken		Afname lastmeter + bespreken verwijderen jejunostomie
		3	maanden
		6	maanden	X
		9	maanden
1	jaar			X	X
1	jaar	6	maanden	X
2	jaar			X	X
3	jaar			X	X
4	jaar			X	X
5	jaar			X	X

Patientenvoorlichting

Voorlichtingsfolder KWF Slokdarmkanker (PDF)

Referenties

1. P.D.Siersema, C.J.G.M.Rosenbrand, J.J.G.H.M.Bergman, A.van der Gaast, C.Goedhart, D.J.Richel, L.P.S.Stassen en H.W.Tilanus Richtlijn Diagnostiek en behandeling oesofaguscarcinoom Ned Tijdschr Geneeskd. 2006 26 augustus;150(34)
2. Maureen M. de Boer, Bas Wijnhoven, Ate van der Gaast, Tom Rozema, Grard Nieuwenhuijzen, Gerard J.B. Hurenkamp en Peter D. Siersema Herziene richtlijn Oesofaguscarcinoom Ned Tijdschr Geneeskd. 2011;155:A3732